Czasowniki nieregularne w angielskim — których naprawdę potrzebujesz i jak je opanować

Lista czasowników nieregularnych to jeden z najbardziej znanych obrazków ze szkoły: trzy kolumny, dwieście wierszy, alfabetycznie od `abide`. Prawie nikt się jej nie nauczył, a większość ludzi nosi po niej poczucie winy przez lata.

Dobra wiadomość: ta lista jest w dużej części niepotrzebna, a to, co potrzebne, da się poukładać znacznie sensowniej.

Ile ich naprawdę jest

W angielskim jest około 200 czasowników nieregularnych, ale rozkład użycia jest skrajnie nierówny. Około 30 z nich odpowiada za większość wszystkich użyć w mowie. Reszta to albo słowa rzadkie (`smite`, `cleave`), albo takie, które w codziennej rozmowie w ogóle nie padają.

Priorytet wygląda więc tak:

Jeśli opanujesz pierwszą grupę tak, że wychodzi bez namysłu, jesteś w stanie opowiedzieć o wczoraj. To jest cel — nie zaliczenie tabeli.

Alfabetycznie to najgorszy możliwy układ

Kolejność alfabetyczna zestawia obok siebie słowa, które nie mają ze sobą nic wspólnego, i rozdziela te, które układają się we wzory. A wzory w tej „nieregularności” są — i to sporo.

Ten sam schemat zmiany samogłoski:

• `i → a → u`: `sing – sang – sung`, `ring – rang – rung`, `drink – drank – drunk`, `begin – began – begun`, `swim – swam – swum`
• `i → o → o`: `win – won – won`, `stick – stuck – stuck`, `dig – dug – dug`
• `ea → o → o`: `speak – spoke – spoken`, `break – broke – broken`, `steal – stole – stolen`, `wake – woke – woken`
• `ow → ew → own`: `know – knew – known`, `grow – grew – grown`, `throw – threw – thrown`, `blow – blew – blown`

Wszystkie trzy formy takie same: `cut`, `put`, `set`, `let`, `hit`, `shut`, `cost`, `hurt`. To najłatwiejsza grupa w całym zestawie — osiem czasowników za darmo.

Dwie formy takie same, z `-ought` / `-aught`: `buy – bought`, `think – thought`, `bring – brought`, `teach – taught`, `catch – caught`. Jedna końcówka, pięć czasowników.

Nauczenie się pięciu takich rodzin daje więcej niż wykucie pięćdziesięciu wierszy z tabeli — bo pamięć dostaje regułę, a nie ciąg przypadków.

Ucz się w zdaniu, nie w kolumnie

Druga zmiana, która robi największą różnicę: nie ucz się trzech form z rzędu. `Go – went – gone` wyrecytowane sto razy nie sprawia, że w rozmowie powiesz `I went there yesterday` — bo w rozmowie nie recytujesz kolumny, tylko potrzebujesz jednej formy w jednym miejscu.

Zamiast tego bierz każdą formę w krótkim, prawdziwym zdaniu:

• `I go to work at eight.`
• `I went there yesterday.`
• `I have never gone alone.`

Trzy zdania zamiast trzech słów. Zapamiętują się lepiej, bo mają sens, i od razu są gotowe do użycia.

Trzeciej formy potrzebujesz później, niż myślisz

Szkolna tabela sugeruje, że wszystkie trzy formy są równie ważne. W praktyce druga kolumna (past simple) jest potrzebna od razu, bo bez niej nie opowiesz o wczoraj. Trzecia (past participle) przydaje się dopiero przy czasach `perfect` i stronie biernej, czyli na przełomie A2 i B1.

Jeśli zaczynasz, ucz się dwóch pierwszych form i wróć po trzecią za kilka miesięcy. To zmniejsza materiał o jedną trzecią w momencie, w którym jest go najwięcej.

Pułapki, na które łapią się Polacy

• `read – read – read` — wszystkie trzy formy piszą się identycznie, ale druga i trzecia czyta się `red`. To jedyny taki przypadek i wart zapamiętania.
• `lie` ma dwa znaczenia i dwie odmiany: leżeć (`lie – lay – lain`) i kłamać (`lie – lied – lied`, regularny).
• `hang` — o przedmiotach `hang – hung – hung`, o egzekucji `hang – hanged – hanged`.
• Formy amerykańskie i brytyjskie: `get – got – gotten` (USA) obok `get – got – got` (UK); podobnie `learnt`/`learned`, `dreamt`/`dreamed`. Obie wersje są poprawne — wybierz jedną i trzymaj się jej.

Jak to ćwiczyć, żeby weszło

1. Zacznij od trzydziestu najczęstszych, nie od litery A.
2. Pogrupuj według wzoru zmiany, nie alfabetycznie.
3. Każdą formę w zdaniu, na głos.
4. Powtarzaj w rosnących odstępach — dzień, trzy dni, tydzień, dwa tygodnie. Więcej o tym w tekście jak uczyć się słówek, żeby zostały w głowie.
5. Słuchaj. `Bought` i `brought` na papierze wyglądają podobnie, w mowie różnią się wyraźnie — i odwrotnie, `thought` i `taught` mylą się ze słuchu, jeśli nigdy się ich nie słuchało.

Gdzie to znajdziesz u nas

W kursie angielskiego „w głowie” czasowniki nieregularne pojawiają się partiami, w kolejności od najczęstszych, i zawsze w zdaniu — nie jako tabela do wykucia. Każde z 2761 haseł ma wymowę i transkrypcję, a 566 zestawów ćwiczeń sprawdza się samo, więc od razu widzisz, która forma jeszcze nie siedzi. Pierwsze lekcje i pierwszy test są otwarte bez konta; cały kurs to 100 zł albo 25 € jednorazowo, za wszystkie cztery poziomy.

Samo słownictwo z nagraniami możesz ćwiczyć za darmo w fiszkach angielskich — bez konta i bez opłat.

Wniosek

Tabela nieregularnych nie jest do wykucia od A do Z. Jest do rozpracowania: trzydzieści najważniejszych do automatu, reszta w rodzinach i w zdaniach, a rzadkie formy wystarczy rozpoznawać przy czytaniu.